Η λιμνοθάλασσα χωρίζεται ουσιαστικά σε τρία μέρη, τις λιμνοθάλασσες της Κλείσοβας, του Μεσολογγίου και του Αιτωλικού.

 Στην κορυφή της λιμνοθάλασσας βρίσκονται η Κλείσοβα, το Βασιλάδι, ο Σχοινιάς, ο Προκοπάνιστος, η Θολή, νησάκια ακατοίκητα που χωρίζουν την λιμνοθάλασσα από τον Πατραϊκό κόλπο. Σ' όλα αυτά τα νησάκια λειτουργούν ιχθυοτροφεία που παράγουν τα περίφημα ψάρια  Αιτωλικού - Μεσολογγίου.

 Προχωρώντας μέσα στη Λιμνοθάλασσα βρίσκουμε άλλα δύο νησάκια τον Ντολμά και τον Πόρο που ουσιαστικά οριοθετούν την λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού η οποία  σχηματίστηκε από σεισμική έκρηξη και γι' αυτό έχει μεγάλο βάθος, που φτάνει τα 28 μέτρα, αλλά και γλυκά νερά. Για το λόγω αυτό βγάζει ψάρια μεγαλύτερα από αυτά της γειτονικής λιμνοθάλασσας του Μεσολογγίου.

Όλη αυτή η θαλάσσια έκταση μαζί με τις μη καλλιεργήσιμες παραλίες που την περιβάλλον αποτελεί ένα σημαντικό υγροβιότοπο που έχει ενταχθεί στην «σύμβαση Ραμσάρ».

Η σύμβαση για τους Υγροβιότοπους Διεθνούς Σημασίας υπογράφτηκε στις 2/2/1971 στην Περσική πόλη Ραμσάρ και άρχισε να ισχύει από τις 21/12/1975 και για την Ελλάδα επικυρώθηκε με το Ν.Δ. 191/74.
Στην Ελλάδα υπάρχουν 11 Υγροβιότοποι Διεθνούς Σημασίας που ανήκουν στον κατάλογο της Σύμβασης Ραμσάρ. Ένας απ’ αυτούς είναι και η λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου – Αιτωλικού.

Τα νησάκια που αναφέρονται παραπάνω συνδέονται μεταξύ τους με ιχθυοφραγμούς με αποτέλεσμα να σχηματίζεται ένα φράγμα που επεκτείνεται από το λιμάνι του Μεσολογγίου μέχρι τον Λούρο του Νεοχωρίου, σχηματίζοντας τα ιχθυοτροφεία της Λιμνοθάλασσας.

Από το Μάρτιο μέχρι τον Ιούνιο, κοπάδια μικρών ψαριών (γόνος), αλλά και μεγαλύτερα ψάρια εισέρχονται στη λιμνοθάλασσα από τις μπούκες (ανοίγματα απ’ όπου επικοινωνεί με την ανοιχτή θάλασσα). Τα περισσότερα φτάνουν στην λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού (το κανάλι)  η οποία είναι μία «φυσική θερμοκοιτίδα». Εκεί μεγαλώνουν μέχρι τις αρχές του χειμώνα οπότε και ξεκινούν για την ανοιχτή θάλασσα.

Εξερχόμενα προς το πέλαγος, τα ψάρια συναντούν τους φραγμούς των ιχθυοτροφείων και πιάνονται στις παγίδες που λέγονται "πήρες" απ’ όπου τα βγάζουν με απόχες οι ψαράδες. Οι χώροι εγκατάστασης των παγίδων είναι τα λεγόμενα "ιβάρια" ή "διβάρια" όπου υπάρχουν και οι καλύβες - φυλάκια των ψαράδων. Η λέξη "ιχθυοτροφείο", αναφέρεται κυρίως σε ένα ευρύτερο χώρο από αυτόν των ιχθυοσυλληπτικών εγκαταστάσεων.

Χωρισμένη σε δύο μεγάλες κατηγορίες η ψαράδικη κοινότητα, αποτελείται από τους «ιβαράδες», που δουλεύουν συνεταιριστικά στα ιβάρια (ιχθυοτροφεία), και τους «σκάπουλους», που ελεύθεροι με τις βάρκες τους ψαρεύουν στα ανοιχτά της λιμνοθάλασσας.

Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της λιμνοθάλασσας οδήγησαν στην ανάπτυξη τεχνών και τεχνικών αλιείας που διαφέρουν σημαντικά από αυτές της ανοιχτής θάλασσας και παρέμειναν αναλλοίωτες στη διάρκεια των αιώνων. Αυτό αφορά τόσο τη ναυπηγική των σκαφών ( τις «γαΐτες» και τα «πρυάρια»), όσο και τα αλιευτικά εργαλεία (το «σταφνοκάρι», το καμάκι και την «τράινα»).

Στις παραδοσιακές τέχνες, την κυρίαρχη θέση κατέχει το «ιβάρι». Ο «ιβαράς» στηρίζει την τέχνη του στη βαθιά γνώση της συμπεριφοράς των ψαριών και της κίνησης των ρευμάτων. Γνώση που προέρχεται από την πολύχρονη εμπειρία των ψαράδων και μεταφέρεται από γενιά σε γενιά
Αντίθετα ο «σκάπουλος» στηρίζεται στα εργαλεία του με κυριότερο το παραγάδι και το καμάκι που χρησιμοποιεί στην «πρυά» ή «πυροφάνι».

Σήμερα οι παραδοσιακές αλιευτικές τέχνες συρρικνώνονται στη λιμνοθάλασσα. Η προϋπόθεση της πολύχρονης πείρας και κυρίως τα χαμηλά έσοδα, είναι οι βασικές αιτίες μείωσης του αριθμού των νέων ψαράδων. Οι νέοι προσανατολίζονται σε μορφές αλιευτικής δραστηριότητας που στηρίζονται περισσότερο στα σύγχρονα μέσα, απαιτούν λιγότερο κοπιαστική εργασία και αποδίδουν μεγαλύτερο εισόδημα.

Μία από τις δραστηριότητες αυτές είναι και τα δίχτυα. Πρακτική παράνομη μέσα στην λιμνοθάλασσα αλλά επιτρεπτή έξω απ’ αυτή στην ανοιχτή θάλασσα.

Δυστυχώς τα τελευταία χρόνια μία μικρή ομάδα ψαράδων 20-30 άτομα περίπου, έχουν σαν κύρια ασχολία το ψάρεμα με δίχτυα μέσα στο κανάλι. Ασχολία πέρα για πέρα παράνομη και οι ίδιοι την ονομάζουν χαρακτηριστικά «παρανομία». Δηλαδή όταν τους ρωτάει κάποιος με τι ασχολούνται, απαντάνε "πάω στην παρανομία".  Και το κυριότερο είναι ότι η αλίευση με δίχτυα στην λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού είναι ανεξέλεγκτη. Ο κάθε ψαράς χρησιμοποιεί ό,τι δίχτυ τον βολεύει με αποτέλεσμα να καταστρέφουν τον γόνο και να κάνουν ζημιά και στους «ιβαράδες». Η ζημιά βέβαια είναι μεγάλη και για τους ίδιους, πράγμα που δεν καταλαβαίνουν γιατί συνήθως τα περισσότερα από τα  άτομα αυτά είναι χαμηλής μόρφωσης.

Σε ερώτηση που έγινε στον Επόπτη Αλιείας που είναι και ιχθυολόγος, σχετικά με τα δίχτυα στο κανάλι Αιτωλικού, απάντησε ότι είναι ο μοναδικός τρόπος αλίευσης της συγκεκριμένης περιοχής λόγω του βάθους της. Πρέπει όμως να χρησιμοποιούνται δίχτυα με μεγάλο άνοιγμα,«μάτι» όπως το λένε οι αλιείς και φυσικά να γίνεται και η ανάλογη επόπτευση.

Όταν λοιπόν ζήτησε το ΥΕΝ πριν κάμποσα χρόνια από την Δήμο Αιτωλικού να αποφασίσει την ίδρυση υπολιμεναρχείου στο Αιτωλικό που θα επανδρωνόταν με 9 άτομα, ο Δήμος αποφάσισε ότι δεν θέλουμε!!!! την υπηρεσία αυτή. Έτσι η κατάσταση της «παρανομίας» παραμένει «νόμιμα» στην λιμνοθάλασσα του Αιτωλικού και κανείς δεν δείχνει διατεθειμένος να την αλλάξει. Και ενώ θα μπορούσε το κανάλι να έχει μια τεράστια παραγωγή ψαριών, με το ζόρι θρέφει σήμερα λίγες οικογένειες.

Άραγε θα βρεθεί κάποιος που δεν θα μετρήσει τις ψήφους των ψαράδων και να εφαρμόσει το νόμο στην λιμνοθάλασσα; Και φυσικά δεν είναι απαραίτητο να απαγορευτούν τα δίχτυα, αλλά να γίνει μια σωστή ελεγχόμενη διαχείριση της αλιευτικής αυτής τεχνικής.

Περισσότερα για την συνθήκη Ramsar θα βρείτε στο http://brounosd.blogspot.com/