Σίγουρα, το μεγαλύτερο θρησκευτικό γεγονός για τον τόπο μας, σ' όλη την ιστορία του νησιού. Ο αγιογράφος Φώτης   Κόκκαλης φαίνεται να είχε την ιδέα και δούλεψε πολύ για την υλοποίησή της. Ένα ιστορικό "λάθος"* μας φέρνει σ' επαφή με την Αγία Αγάθη, την προστάτιδα της πόλης Κατάνια της Ιταλίας, όπου εκεί γιορτάζεται δυο φορές το χρόνο. Α. 3,4, 5 Φεβρουαρίου (5, η ημέρα μνήμης) και Β. 17 Αυγούστου, ημέρα που επέστρεψαν τα λείψανα από την Κωνσταντινούπολη (Τα λείψανα της Αγίας είχαν αφαιρεθεί από την Κατάνια από μέλος της ηγεσίας του Βυζαντίου, τον Γιώργο Μανιάκη(1),το 1040, ενώ δυο ψαράδες-ναυτικοί από την Κατάνια, μετά από όραμα, όπου η Αγία τους έδειχνε την τοποθεσία των λειψάνων της, τα ξαναπήραν και τα μετέφεραν στην Κατάνια 17 Αυγούστου 1126. Συμπτωματική επομένως η 17η Αυγούστου για το Αιτωλικό που συμπίπτει με αυτήν της Κατάνιας. Το μόνο που μένει είναι μια αδελφοποίηση του Αιτωλικού με την Κατάνια.
Το ερώτημά μου είναι πώς και πότε αποκόπηκε η κάρα της Αγίας και πώς βρέθηκε στο Άγιο Όρος. Το INTERNET δεν μου δίνει κάποια απάντηση, παρότι ψάχνω κυρίως στα ιταλικά. Τη μεγάλη στιγμή, 10 η ώρα το πρωί της Δετέρας, να είμαστε ΟΛΟΙ εκεί, στ' ανατολικά γεφύρια, για το μεγάλο θρησκευτικό γεγονός.

* Ονομάζω συχνά τον όρο"ΑΓΙΑΓΑΘΗ" ιστορικό "λάθος", επειδή, ως γνωστόν, το μοναστήρι της Αγιαγάθης δεν έχει καμιά ιστορική σχέση με το πανηγύρι που γίνεται στο Αιτωλικό και στη Σταμνά. Άλλωστε, η 23η Αυγούστου έχει σχέση με την Παναγία, και με την Ψηλή Παναγιά που βρίσκεται πιό ψηλά από την Αγιαγάθη

(1) Ο Γεώργιος Μανιάκης, ένδοξος Βυζαντινός στρατηλάτης του πρώτου μισού του ενδέκατου αιώνα, άφησε εποχή, ως άλλος Βελισάριος, με τους πολεμικούς του αγώνες σε δύο μεγάλα μέτωπα της Αυτοκρατορίας, στη Μέση Ανατολή κατά των Αράβων και στη Σικελία και νότια Ιταλία κατά των Αράβων και των Νορμαδών. Θεωρείται συνεχιστής της πολεμικής παράδοσης της "εποποιίας" των Μακεδόνων αυτοκρατόρων της περιόδου 963-1025 (Νικηφόρου Β Φωκά, Ιωάννη Α Τζιμισκή και Βασιλείου Β Βουλγαροκτόνου). Τελικά, όμως, η συνεχής υπονόμευσή του από τη βυζαντινή Αυλή, ιδιαίτερα εκείνη του απειροπόλεμου αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Θ Μονομάχου, οδήγησε στη συκοφαντική δυσφήμηση και ανάκλησή του στη Βασιλεύουσα, με αποτέλεσμα να εξεγερθεί και να ηγηθεί μεγάλου επαναστατικού κινήματος (1042/43), που είχε όμως άδοξο τέλος. Έχει κατ επανάληψη υποστηριχθεί από μελετητές της εποχής ότι, αν το κίνημα του είχε καρποφορήσει, διαφορετική θα ήταν η συνέχεια της βυζαντινής ιστορίας με το Μανιάκη στο θρόνο των "καισάρων".
(από το ομώνυμο βιβλίο του Αλέξη Σαββίδη)